|
Kimi ar‘ar dedi kadd-i dildara kimi elif ,
Cümlenin maksudu bir amma rivayet muhtelif...
“Muhibbî” Kanunî Sultan Süleyman
ÂMÎ:
Ýlmi olmayan kimse. Mukallid. Çoðulu avâm'dýr.
AVÂM:
Amme'nin çoðulu, halk, topluluk.
1. Müctehid (âyet ve hadîslerden þer'î yâni dînî hükümler çýkaran Ýslâm âlimi) olmayan, mukallid (yâni mezhebinin usûl ve kâidelerini anlayýp taklîd eden).
Müctehid olmayan âlime nâkil, yâni haber iletici denir. Müctehid olmayan müftîler mukalliddir. Avâm, hadîs-i þerîflerden doðru mânâ çýkaramaz. Bunun için müctehidlerin anladýklarýna uymalarý, yâni onlarý taklîd etmeleri lâzýmdýr. (Feth-ul-kadîr)
Dînî mes'elelerde, þöyle veya böyle yapýlabilir þeklinde ruhsat (izin vermek) avâmýn sözü ile olamaz. Burada ancak müctehidler yetkilidir. (Reddül-Muhtâr)
2. Dînî ilimlerden haberi olmayan câhiller.
Avâm, fetvâ kitablarýný anlýyamaz. Bunlarýn, îmân ve ibâdet bilgilerini arayýp, sorup, öðrenmeleri farzdýr. Müctehid âlimlerin de, sözleri, vâzlarý ve yazýlarý ile önce îmân, sonra dînin temeli olan beþ ibâdeti öðretmeleri farzdýr.
Sultanlar, milletin malýný, zâlimler ve haydutlardan koruduklarý gibi; havâss yâni müctehid âlimler de, avâmýn îtikâdýný (inancýný) bid'atçilerin (sapýklarýn) þerrinden korurlar. (Ýmâm-ý Gazâlî rahmetullahi aleyh)
3. Olgunlaþmamýþ, irþâda (öðrenip, aydýnlanmaya) muhtaç. Kulluk zevkini tatmamýþ; nefs-i emmâresinin te'sirinden kurtulamamýþ olan. Tasavvufta; takvâ, ihlâs derecelerinin en aþaðýsýnda bulunan kimseler.
Avâmýn orucu, yemek içmek gibi þeylerden sakýnmaktýr. (Ýmâm-ý Gazâlî rahmetullahi aleyh)
|
