Kalp temizlenip de nefs de doğru yola girince, insanın her hali değişir. Kısacası insandaki sıradan haller gidip, onların yerine derece derece vilayet halleri gelmeye başlar. Mesela, artık hiç kimsenin ayıpları, kusurları görünmez, göze çarpmaz olur.

Çünkü gözler artık sadece insanların iyi hallerini görür. İnsanlara karşı kalblerde bulunan katılık değişir, acıma duygusu, şefkat ve merhamet haline döner.

Kin, hased gibi düşmanlıklar terk edilir. Bunların yerine insanlara iyilik etmek, yardım etmek ve nasihat etmek arzuları gelir.

Kalbi temizlenmiş insanlar arasında, her türlü düşmanlıklar tamamen ortadan kalkmaya başlar.

Böyle olan insanlar devamlı birbirlerine nasihat etmek isterler. Ya’ni güzel ve tatlı nasihatlerle insanlar birbirlerini doğru yola çağırmak ihtiyacını duyarlar.

Artık bundan sonra Allahü tealanın rızasına kavuşmak isteyen bir kimsede, nazlanmak kalmaz. Onun yerine korku başlar.

Bu korku, insanın kalbinin temizlenmesi sebebiyle ortaya çıkmaktadır. Kendisinde iyi hallerin meydana geldiğini fark eden kimse, kusurlarını bildiği ve acizliğini anladığı için korkar.

Kusurlarının hesaba kitaba gelmeyecek kadar çok olduğunu anlamıştır. Allahü tealanın kendisi üzerindeki haklarını hiçbir zaman ödeyemeyeceğini, kendisine ihsan edilen sayısız ni’metlerin, hayırlı işlerin şükrünü yapmaktan aciz olduğunu anlar.

İşte bu dereceye yükselen kimse, artık Allahü tealaya hakkı ile kulluk etmeye başlar. Böyle bir kimsenin kalbinde tam bir tevhid hasıl olmuştur.

Yani böyle bir kimsenin kalbi, riyadan kurtulup, ihsanla dolar. Bu dereceye yükselen kimselerin halleri ve yaşayışları güzelleşir. Artık böyle kimseler daha dünyada iken Cennet hayatı yaşamaya başlamışlardır.

Buraya kadar sayılan ve izah edilen güzel huyların hepsi, Peygamberleri, Sıdıkların, Evliyanın, ve Salih kulların, ilmiyle amel eden Alimlerin ahlakı ve vasıflarıdır.

Ebüssü’ud Ebu Aşair hazretleri kalb temizliği ile ilgili nasihatlerinde buyurdu ki:

Bir kimse seni dünya malları, zinetleri ile anarsa ve senin yanında dünya nimetlerini överse, sen ondan kaç!

Yine bir kimse, senin Rabbine karşı gaflete dalmana sebep olursa, sen ondan yüz çevir ve hemen onun yanından uzaklaş!

Kalbinde dünya sevgisi doğuran her türlü maddi düşünceyi ve ona benzer meşgaleleri, kalbinden söküp at! Kısacası seni Allahü tealayı hatırlamaktan alıkoyan her şeyden yüz çevir. Kafanda ve kalbinde yer eden lüzumsuz faidesiz düşüncelerle oyalanmaktan ve onlara bağlanmaktan sakın!